It-Twaqqif ta' Haz-Zebbug
 

Qtil f'Haz-Zebbug

F’Haz-Zebbug, fl-1691 gara fatt kurjuz. Jidher, li Filippu Fenech, zaghzugh ta’ 28 sena, kien dahal jistkenn fil-Knisja ta’ Santa Marija ta’ Hal-Muxi. Dan gara biex hu ma jinqabadx mill-pulizija jew min-nies, peress li kienet tezizti l-immunita’ ekklezjastika fil-knejjes. Din kienet li meta bniedem jidhol gol-knisja, hi x’inhi raguni, il-persuna ma setghatx tinhareg min hemm gew, jekk mhux min jeddu.

Izda, n-nies li kienu jobghoduh jidher li kienu ghamluha fatta li jaqbduh b’xi mod jew iehor. Naturalment, gol-knisja ried jaghmel xi xoghol, u meta darba hareg ibattal l-ilma min go barmil fit-triq, l-eghdewwa tieghu sparawlu u darbuh serjament. Miet l-ghada, fil-knisja stess, nhar is-27 ta’ Lulju, 1691. Qabel ma miet, jidher li qerr, tqarben u saritlu l-Grizma tal-Morda. Il-qabar tieghu nsibuh mitfun fl-istess knisja.

Jidher li suspetti ta’ min setgha sparalu, waqaw fuq persuna nkarigata mill-pulizija, il-Kaptan tal-Virga, flimkien ma pulizija ohra. Pero’ kien hemm nuqqas ta’ qbil bejn min kellhu dritt jiehu l-kaz f’idejh, u l-kwistjoni spiccat sahansitra Ruma. Kull ma jinstab imbaghad, huwa rakkont ta erbgha linji fir-registru tal-mejtin fil-knisja ta’ Haz-Zebbug.

San Teodoru u Zebbugin

Il-qassis Zebbugi Dun Gustu Zammit, kien ghamel xi zmien Ruma u kien kiseb il-korp ta’ San Teodoru Martri. Filfatt, fl-1741 kien hejja l-kappella ta’ Santa Katerina, bhalha l-post li fiha kellha tilqa’ lil dan il-korp. Izda gara li meta rega’ mar Ruma, huwa miet hemmhekk fl-1754. Sentejn wara, meta l-korp kellhu jinghata lill-familjari ta’ dan il-qassis, l-ezekutur iddecieda li jghaddi kollox lin-neputija tieghu, li kienet il-werrieta Anna Tanti li kienet toqghod Hal-Lija.

Il-kappillan ta’ Hal-Lija xtaq li l-korp jitqieghed fil-knisja tal-post u mhux joqghod fil-post (d-dar) ta’ Tanti. Izda ghalkemm pprova kemm felah, ma rnexxilux. Izda, meta z-zewg qassisin Zebbugin, Dun Xmun Buhagiar u Dun Gakbu Vassallo raw x’kien qed jigri ddecidew li jheggu lin-nies tar-rahal issiru konxji tal-importanza tal-fatt, u li l-post tal-korp tal-qaddis, la kien postu ghand Anna Tanti, u lanqas fil-knisja ta’ Hal-Lija, izda fil-knisja taghhom.

Ghalhekk, fl-4 ta’ Frar ta’ l-1759, dawn iz-zewg qassisin telqghu lejn Hal-Lija b’500 ragel maghhom. Dawn l-irgiel gew imqassma tul it-toroq kollha w thallha numru mdaqqas ta’ rgiel H’Attard; jekk jinqala xi haga. Kull ma dahlu f’Hal-Lija minn dawn l-irgiel kollha kienu, z-zewg qassisin u erbgha rgiel b’sahhithom. Meta waslu qrib id-dar ta’ Anna Tanti, il-qassisin Zebbugin Vasallo u Buhagiar habtu l-bieb, u meta fethet tennew li kienu fi triqthom lejn il-Mellieha u li xtaqu jinvistaw lil San Teodoru. Ghalkemm Anna kienet mifxula u milli jidher pprovat issib xi skuza, min hemm jew min hawn, iz-Zebbugin irnexxielhom jidhlu gewwa.

Dawn waqt li qaghdu gharkobbtejhom quddiem l-arka tal-qaddis, ghamlu hin qasir ta’ talb u waqt li qamu bil-wieqfa, ghalqu l-arka u telqu l-barra biha. Anna ma stennietx din it-tip ta’ reazzjoni, u ma gharfitx x’taqbad taghmel. Iz-Zebbugin izda, baqaw mixjin il-barra, u waqt li hargu minn Hal-Lija, irwew lejn H’Attard, fejn kien hemm n-nies taghhom qed jistennewhom. Dawn malli raw l-arka, daru maghha biex jiddefendu min xi azzjoni li setghet tbieghed dan il-korp qaddis minnhom.

Huma imbaghad baqaw jimxu lejn Haz-Zebbug fejn l-irgiel li kien mxerdin mat-toroq grew jifirhu b’dan l-akkwist importanti. Huma baqaw diehlin bih Haz-Zebbug, fejn kien hemm bosta nies jistennewhom, u ddahhal fil-kappella ta’ l-Assunta. Filghaxija mbaghad, bi procesjoni kbira, ddahhal fil-Parrocca fejn tqieghed fil-kappellun ta’ Santa Katerina.

Wiehed jistaqsi jekk kienx hemm rikors minghand Anna Tanti ta’ Hal-Lija? Iva, ghalkemm Tanti resqet talba biex il-korp tal-qaddis jerga' jigi lura ghandha lill-Ufficju tal-Inkwizitur, kollox baqa’ indeciz u l-kaz ma nghallaqx. Dan il-fatt jinsab fuq manuskritt antik, u kienet saret referenza ghalih mill-kittieb storiku Zebbugi, Ciappara.

Nar

Serqa mill-Knisja

Erbgha persuni dahlu gol-Knisja bil-lejl, fl-lejliet il-festa ta’ Korpus, bejn id-9 u l-10 ta’ Gunju ta’ l-1819 f’tentativ li jisirqu l-affarijiet importanti li hemm. Serqu tlett linef u zewg Kongregazzjoni tas-Sagrament. Jidher li hbew kollox f’bir bla ilma li jinsab fin-nahat ta’ Hal-Mula, biex imbaghad iggawduhom zmien wara. Jidher izda, li missier wiehed minnhom, Germuda, iddecieda li jikxef il-komplott kollhu u radd lura l-oggetti misruqa kollha. L-erbgha hallelin, telghuhom fuq dar il-hmir, kif kienet drawwa dak iz-zmien, u wara xebgha frosta fit-toroq, twaddbu l-habs.

Kien hemm hafna nies li qalu li Germuda kellhu x’jaqsam u kixef ghax beza’ li setgha jinqabad, biex jiffranka l-piena w jiehu l-mahfra.